Harmonic là gì? Tổng hợp các loại Harmonic trên guitar

Biết cách khai thác Harmonic không chỉ giúp các tay guitar nâng tầm kỹ thuật, tạo điểm nhấn cho bài đánh, mà còn giúp các kỹ sư âm thanh hiểu sâu hơn về tần số khi mixing hay setup hệ thống. Vậy Harmonic là gì và trên guitar có những loại Harmonic nào? Hãy cùng Pro Sound Việt Nam khám phá ngay sau đây.

1. Harmonic là gì trong âm thanh?

Theo vật lý âm thanh, khi một dây đàn guitar dao động, nó không chỉ phát ra một tần số duy nhất (gọi là tần số cơ bản). Thay vào đó, dây đàn sẽ đồng thời dao động theo các phần phân đoạn khác nhau (chia đôi, chia ba, chia tư...), tạo ra các tần số phụ cao hơn gọi là Harmonic (Bồi âm) hay Overtones.

• Tần số cơ bản: Quyết định cao độ (nốt nhạc) mà bạn nghe thấy.

• Các Harmonic phụ: Quyết định màu sắc âm thanh (Âm sắc) của nhạc cụ.

Kỹ thuật chơi Harmonic trên guitar thực chất là hành vi triệt tiêu tần số cơ bản và các bồi âm không mong muốn bằng cách chạm nhẹ tay vào các "điểm nút" trên dây đàn, chỉ để lại một bồi âm cụ thể vang lên.

2. Tổng hợp các loại Harmonic trên Guitar

Trên đàn guitar (cả Acoustic và Electric), Harmonic được chia thành nhiều loại dựa trên cách bấm và kỹ thuật thể hiện của tay trái và tay phải.

2.1. Natural Harmonic (Bồi âm tự nhiên)

Đây là loại bồi âm dễ thực hiện nhất và là nền tảng cho mọi loại Harmonic khác. Bạn không cần bấm phím đàn xuống sát cần, mà chỉ cần chạm nhẹ ngón tay trái lên phía trên thanh kim loại (fretwire) của các ngăn phím đặc biệt, sau đó gảy đàn bằng tay phải và nhấc ngón tay trái ra ngay lập tức.

Các ngăn phím cho ra Natural Harmonic rõ nhất bao gồm:

• Ngăn 12 (Chia đôi dây): Cho ra âm thanh cao hơn dây buông 1 quãng tám. Đây là vị trí dễ đánh nhất.

• Ngăn 7 (Chia ba dây): Cho ra âm thanh cao hơn 1 quãng tám + 1 quãng năm hoàn hảo.

• Ngăn 5 (Chia tư dây): Cho ra âm thanh cao hơn 2 quãng tám.

2.2. Artificial Harmonic (Bồi âm nhân tạo)

Nếu Natural Harmonic bị giới hạn ở các dây buông, thì Artificial Harmonic cho phép bạn tạo ra tiếng bồi âm ở bất kỳ nốt nào trên cần đàn.

• Cách thực hiện: Tay trái bấm một nốt bất kỳ (ví dụ: bấm ngăn 3 dây 1 - nốt G). Lúc này, chiều dài dây đàn đã thay đổi. Để tìm vị trí bồi âm quãng tám, tay phải của bạn phải dịch chuyển lên phía trên đúng 12 ngăn (tức là ngăn 15). Dùng một ngón tay phải (thường là ngón trỏ) chạm nhẹ vào ngăn 15, và dùng ngón khác (ngón cái hoặc ngón áp út) để gảy dây.

2.3. Pinch Harmonic (Bồi âm rít / Bồi âm ngón cái)

Đây là kỹ thuật "đặc sản" của các tay guitar điện trong dòng nhạc Rock và Heavy Metal, tạo ra những tiếng rít chói tai, đầy uy lực và ma mị.

• Cách thực hiện: Kỹ thuật này hoàn toàn nằm ở tay phải cầm phím (pick). Khi bạn gảy dây xuống, bạn phải cố tình để phần thịt của ngón cái chạm khẽ vào dây đàn ngay sau khi phím vừa lướt qua. Khoảng cách dịch chuyển của tay phải dọc theo các pickup sẽ quyết định cao độ và màu sắc của tiếng rít.

Mẹo cho Rocker: Để Pinch Harmonic kêu to và rõ, hãy bật Amply ở chế độ High-Gain (Distortion/Overdrive) và sử dụng Pickup Bridge (pickup gần ngựa đàn).

2.4. Tapped Harmonic (Bồi âm gõ)

Được phổ biến bởi huyền thoại Eddie Van Halen và áp dụng rất nhiều trong phong cách Fingerstyle hiện đại.

• Cách thực hiện: Tay trái bấm một hợp âm hoặc một nốt cố định. Tay phải thay vì gảy thì sẽ dùng đầu ngón tay (thường là ngón trỏ hoặc ngón giữa) gõ thật nhanh và dứt khoát vào thanh phím kim loại cách vị trí bấm đúng 12 ngăn (hoặc 7, 5 ngăn) rồi nảy ngón tay ra ngay. Lực gõ phải đủ mạnh để làm dây dao động và tạo bồi âm.

2.5. Harp Harmonic (Bồi âm tiếng đàn Harp)

Kỹ thuật này kết hợp giữa việc gảy một nốt bồi âm nhân tạo xen kẽ với một nốt mộc (nốt bấm bình thường) để tạo ra dải âm thanh dày, lấp lánh như tiếng đàn Harp (đàn Clarsach). Kỹ thuật này đòi hỏi sự phối hợp cực kỳ uyển chuyển và chuẩn xác của các ngón tay phải.

3. Ứng dụng của Harmonic trong thực tế

Không chỉ là một kỹ thuật hoa mỹ, Harmonic có vai trò rất lớn trong thực hành âm nhạc:

• Lên dây đàn (Tuning): So sánh các Natural Harmonic ở ngăn 5 của dây này với ngăn 7 của dây bên cạnh là cách lên dây đàn bằng tai truyền thống cực kỳ chính xác của các guitarist.

• Tạo điểm nhấn bài hát: Các tiếng chuông ngân vang ở phần Intro (mở đầu) hoặc Outro (kết bài) tạo cảm giác không gian mênh mông, sâu lắng.

• Ứng dụng trong Audio: Hiểu về Harmonic giúp các kỹ sư âm thanh tại phòng thu biết cách sử dụng các bộ bão hòa (Saturation) hoặc thiết bị tạo hài (Harmonic Exciter) để bù đắp các dải tần bị thiếu, giúp giọng hát (vocals) hoặc nhạc cụ nghe dày, ấm và sáng hơn.

Có thể bạn quan tâm: 

• Amply Monoblock có đặc biệt như thế nào về âm thanh
• Công nghệ loa nén Horn Array là gì và có tác dụng như thế nào?
• Các kiểu thiết kế Thùng Loa phổ biến? Ưu Nhược điểm của từng loại

Kết luận

Kỹ thuật Harmonic trên guitar là một trong những cột mốc định hình nên cá tính và tư duy âm nhạc của một người chơi đàn. Việc làm chủ các loại bồi âm từ tự nhiên đến bồi âm rít sẽ mở ra một không gian sáng tạo vô hạn trên 6 dây đàn của bạn.

Để âm thanh của những tiếng Harmonic được tái hiện một cách trọn vẹn, sắc nét và không bị méo tiếng, một hệ thống loa và amply chất lượng cao là điều không thể thiếu. Nếu bạn đang tìm kiếm các thiết bị âm thanh biểu diễn, loa kiểm âm phòng thu hay các giải pháp âm thanh chuyên nghiệp, hãy đến với Pro Sound Việt Nam để được tư vấn và trải nghiệm thực tế!