Sự khác biệt Dolby Atmos với Dolby Surround và những điều cần biết

AI tóm tắt bài viết này:

Pro Sound Việt Nam 1 giờ trước 2 lượt xem

Trong catalog của các thiết bị âm thanh rạp chiếu phim hay các bộ vi xử lý (Processor) hiện đại, bạn sẽ thường xuyên bắt gặp cả hai logo Dolby Atmos và Dolby Surround.

Nhiều người vẫn nghĩ đây là hai phiên bản nâng cấp của cùng một công nghệ, nhưng thực chất chúng vận hành trên hai nguyên lý hoàn toàn khác biệt.

Hiểu rõ sự khác biệt này sẽ giúp chủ đầu tư đưa ra quyết định thiết kế hệ thống chuẩn xác, tránh lãng phí ngân sách vào những thiết bị không phù hợp.

1. Bản chất định nghĩa: Công nghệ gốc với Thuật toán giả lập

Để dễ hình dung, chúng ta có thể hiểu mối quan hệ này qua bảng định nghĩa cốt lõi sau:

Tiêu chí	Dolby Atmos	Dolby Surround
Bản chất	Định dạng âm thanh gốc (Native Audio Format) được mã hóa ngay từ phòng thu.	Bộ xử lý/Thuật toán giả lập (Upmixer) tích hợp trong thiết bị đầu ra.
Nguyên lý	Định dạng vật thể 3D (Object-based Audio).	Định dạng dựa trên kênh cố định (Channel-based Audio).
Nguồn phát (Source)	Bắt buộc phải có file nguồn được thu âm chuẩn Dolby Atmos (Phim 4K, Netflix, Apple Music...).	Có thể xử lý từ mọi nguồn phát (Stereo 2.0, 5.1, 7.1 thông thường).

2. Phân tích sâu: Cơ chế vận hành khác nhau như thế nào?

Dolby Atmos: Kỷ nguyên của Âm thanh Vật thể (Object-based)

Trước khi Dolby Atmos ra đời vào năm 2012, âm thanh điện ảnh hoạt động theo nguyên lý "kênh" (Channel-based). Nghĩa là kỹ sư âm thanh phải chỉ định tiếng động này phát ra ở loa trái, loa phải hay loa sau.

Với Dolby Atmos, âm thanh được giải phóng khỏi các kênh cố định. Mỗi tiếng động (tiếng chim hót, tiếng trực thăng, tiếng bước chân) được coi là một vật thể âm thanh (Audio Object) độc lập di chuyển trong không gian 3D.

Hệ thống Atmos hỗ trợ lên tới 128 vật thể âm thanh cùng lúc.
Bộ xử lý tại rạp sẽ tự động tính toán kích thước phòng và số lượng loa đang có để "phân phối" vật thể đó đến đúng vị trí, bao gồm cả các loa âm trần (Top/Height Channels). Điều này tạo ra trải nghiệm âm thanh vòm chiều dọc (Vertical Sound) chân thực tuyệt đối.

Dolby Surround: Giải pháp "Hồi sinh" nguồn âm thanh cũ

Dolby Surround (phiên bản mới, được giới thiệu từ năm 2014 để thay thế cho các công nghệ cũ như Dolby Pro Logic II) thực chất là một thuật toán giả lập (Upmixer).

Nhiệm vụ của Dolby Surround là: Khi bạn có một hệ thống loa Dolby Atmos cao cấp (ví dụ cấu hình 7.1.4 với 4 loa trần), nhưng bộ phim bạn đang xem lại chỉ có nguồn âm thanh chuẩn cũ là Stereo 2.0 hoặc Surround 5.1. Nếu phát thông thường, các loa trần sẽ bị "câm".

Lúc này, thuật toán Dolby Surround sẽ phân tích tín hiệu âm thanh hiện tại, thông minh "bóc tách" các dải tần thích hợp (như tiếng mưa, tiếng gió, hiệu ứng môi trường) và đẩy chúng lên các loa trần và loa vòm phụ. Từ đó, tạo ra không gian giả lập đa chiều gần giống như Atmos, giúp tối ưu hóa hiệu suất của toàn bộ dàn loa.

3. Những điều cần biết khi thiết kế hệ thống Dolby Atmos chuyên nghiệp

Khi triển khai hệ thống Dolby Atmos cho rạp chiếu phim thương mại hoặc phòng Home Cinema cao cấp, Pro Sound Việt Nam khuyến nghị bạn cần nắm vững các tiêu chuẩn kỹ thuật sau:

Quy ước gọi tên cấu hình Loa

Một hệ thống âm thanh tiêu chuẩn cũ được ký hiệu bằng 2 chữ số (Ví dụ: 5.1 hoặc 7.1). Nhưng với Dolby Atmos, ký hiệu bắt buộc phải có 3 chữ số (Ví dụ: 5.1.2, 7.1.4, hay 9.1.6...).

Chữ số đầu tiên: Số lượng loa vòm mặt đất (Loa ngang tai: Loa chính, Center, Surround).
Chữ số thứ hai: Số lượng loa Subwoofer (Loa siêu trầm).
Chữ số thứ ba: Số lượng loa hướng trần hoặc âm trần (Loa chiều dọc - Height Channels).

Yêu cầu khắt khe về phần cứng

Để một hệ thống chuẩn Dolby Atmos vận hành hoàn hảo, các thiết bị phải tạo thành một chuỗi khép kín:

Nguồn phát sạch: Đầu phát HD, Bluray hoặc các ứng dụng streaming bản quyền hỗ trợ Atmos.
Bộ xử lý tín hiệu (AV Receiver/Processor): Phải có chip giải mã Dolby Atmos và hỗ trợ đủ số kênh (Channels) tương ứng với số loa.
Giải pháp loa âm trần thực tế (Overhead Speakers): Đối với các phòng chiếu chuyên nghiệp, việc sử dụng loa âm trần thực tế bắn thẳng xuống góc khán giả luôn mang lại hiệu ứng tách bạch và uy lực hơn rất nhiều so với giải pháp dùng loa dội trần (Atmos-enabled Speakers - lợi dụng phản xạ trần).